[geri)

ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ

GRUP KOYUN YETİŞTİRME PROGRAMI (ADÜ-GKYP)

     Adnan Menderes Üniversitesi Grup Koyun Yetiştirme Programı (ADÜ-GKYP) 1994 yılında başlanan Aydın ili koyunculuk alt yapısına ilişkin çalışmalar sonucunda yetiştirici katılımı sağlanarak hayata geçirilen ıslah programıdır. Koyun yetiştiricileri ile gönüllü işbirliği ve dayanışmayla ortaya çıkan bu yapı, yöresel desteklerle güçlenerek iki ayrı seleksiyon planının devreye girmesini sağlamıştır. Birincisi, döl verimi yüksek, endüstriyel üretime uygun sentetik bir koyun tipi (Karya) oluşumunu öngörmektedir. Diğeri ise yöresel Kıvırcık sürülerinin gelişme özellikleri bakımından ıslah edilmesi amacına yöneliktir.

    ADÜ-GKYP; Çine, Koçarlı, İncirliova ilçeleri ile Aydın merkezde yer alan 20 yetiştiricinin katılımıyla gönüllü bir işbirliği ortamında oluşturulmuştur. Çine Meslek Yüksekokulu ve Ziraat Fakültesi bünyesinde oluşturulan üst sürüler,  yetiştirici sürüleri, bilgi işlem, ekipman ve laboratuar donanımıyla önemli bir koyun ıslahı uygulama ve araştırma altyapısı şekillenmiştir.

Karya Tipi Koyunlar

Karya tipi, Aydın yöresinde son yıllarda yetiştiriciler tarafından yöresel Çine Çaparı ırkının, Sakız ve Kıvırcık koçlarıyla sistemsiz geriye melezlenmesi sonucu oluşmuştur. Başlangıçta Çine Tipi olarak anılan koyun tipinin geliştirilmesine yönelik sistemli melezleme ve seleksiyon çalışmaları da sürdürülmektedir. Vücut rengi beyaz olmakla birlikte göz etrafı, kulak uçları ve ayaklar genellikle siyah renktedir. Döl ve süt verimleri Kıvırcık ve Çine Çaparlarından yüksektir.

Kıvırcık Koyunlar

Bakım besleme koşulları daha yetersiz olan özellikle dağlık yörelerdeki işletmelerde yetiştirilen Kıvırcık koyunların yerli Çine Çaparından çevirme melezlemeleriyle elde edildiği sanılmaktadır.

Yapılanma Çalışmaları

Oluşum sürecinin yedinci yılında olan ADÜ-GKYP bünyesinde çalışmalar her geçen yıl daha da geliştirilerek sürdürülmektedir. Üye yetiştiricilerle karşılıklı güven ve işbirliğine dayalı bir iletişim söz konusudur.

Yetiştiricilerin nitelikli damızlık koç ihtiyaçları ADÜ-GKYP Üst Sürülerinden karşılanmaktadır. Buna karşılık yetiştirici sürülerindeki nitelikli dişiler de üst sürülere aktarılmaktadır.

Programa gönüllü olarak destek sağlayan üye yetiştiricilerin sürüleri sürekli denetlenmekte ve dağıtılan kayıt formlarına yetiştiriciler verim kayıtlarını işlemektedirler. Oluşturulan Üst Sürülerde ise daha ayrıntılı kayıt ve uygulamalar yapılmaktadır. Karya koyunlarda döl ve süt verim özelliklerinin, Kıvırcık koyunlarda ise gelişme özelliklerinin iyileştirilmesine yönelik çalışmalar ön plandadır. Yaklaşık 1000 baş koyunda kuzulama sayısı, yaşama gücü ve bir kısmında gelişme özelliği kayıtları düzenli alınmaktadır.

Koyunlarda kızgınlıkların hormonal uygulama ile toplulaştırılması ve benzeri bazı pratik uygulamalar kimi yetiştirici sürülerinde uygulamaya aktarılmıştır. Yapılan hormonal uygulamalar sonucunda kızgınlıklar başarılı bir şekilde toplulaştırılmış ve doğumlar istenen dönemde gerçekleştirilerek uygulamanın sağladığı avantajlar yetiştirici koşullarında ortaya konmuştur. Yetiştiricilerin de bu tip uygulamalara oldukça ilgili oldukları gözlemlenmiştir.

Seçilen kimi yetiştirici sürülerinde de döl veriminin genetiğine yönelik araştırmalar çerçevesinde Sakız ırkı koçlarla yöresel Kıvırcık koyunlar melezlenmektedir. 

Koyun yetiştiricileri arası koordinasyon ve bilgi alış verişini geliştirmek amacıyla çeşitli dönemlerde toplantılar yapılmaktadır. Ayrıca, yetiştiricilerin etkin katılımıyla her yıl Kırkım Şenliği düzenlenmektedir.

 Araştırma projeleri yaşama geçirilirken, hem projelerin gereği hem de yetiştirici koşullarını iyileştirici ve sahayla entegrasyonu güçlendirecek uygulamalar özenle yapılmaya çalışılmaktadır. Başlıcaları aşağıdaki gibi sıralanabilir.

Ø              Numaralama ve kayıt tutma

Ø              Yetiştirici koşullarında üremenin denetimi uygulamaları

Ø              Yetiştirici koşullarına uygun damızlık koç sağlama

Ø              Bazı sürülerde melezleme çalışmaları

Ø              Yetiştirici sürülerinin tanıtımı

Devam Eden Araştırma Projeleri

Ø              Kıvırcık ve Sakız Melezi Koyunlarda Döl Veriminin Islahı Üzerinde Araştırmalar. DPT.

Ø              Koçarlı Yöresi Koyunlarında Genetik Islah Araştırmaları Temel Yönelim Projesi. ADÜ Ziraat Fakültesi, Çine Meslek Yüksekokulu, Koçarlı Sosyal Yard. ve Day. Vakfı.

Ø              Yetiştirici Koşullarında Koyunlarda Kızgınlıkların Senkronizasyonunun Verimliliğe Etkileri. ADÜ-GKYP

Ø              Koçarlı Yöresi Kıvırcık Koyunlarında Döl Verimi Üzerine Araştırmalar. TÜBİTAK.

Ø              Farklı Dönemlerde Sütten Kesmenin Koyunlarda Süt Verimi ve Kuzularda Gelişme Özelliklerine Etkisi. ADÜ Araştırma Fonu.

Geleceğe Yönelik Öngörüler

Ø              Çağdaş bir ıslah organizasyonu çerçevesinde yetiştirici koşullarına uygun nitelikli damızlık akışını gerçekleştirerek, bölge koyunculuğunu geliştirmek.

Ø              Endüstriyel üretime uygun materyal oluşturmak.

Ø              Genetik değişim süreci içerisinde önemli görülen materyalleri koruma altına almak.

Ø              Hayvancılıkta ıslah çalışmalarının hızını arttırmaya yönelik olarak çeşitli biyoteknolojik uygulamaların yapılabileceği bir altyapıyı devreye sokmak.

İlgili Birimler            :

ADÜ Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü (Altyapı)

Kayra Koyunu Geliştirme Derneği (KARDER)

Koordinatör:

Prof. Dr. Orhan Karaca